قدم اول و دیگر هیچ ...

برعکس زندایی زینت که آمار تمام تبریکهای مناسبتهای مختلفش را داشت و گاهی آنها را با پتک می کوبید توی سرِ بیکس و کارهایی مثل شمسی خانوم، من همیشه از تبریک و حتی تسلیت گفتن بدم می آمد.

داستان از آنجا شروع می شود که در هشتم مارچ ۱۹۰۷ یک سری کارگران زن کارخانه نساجی در نیویورک بخاطر پایین بودن حقوقشان دست به تظاهرات میزنند و پلیس به آنها حمله می کند و تعدادی از آنها زخمی می شوند. اما این اتفاق به همینجا ختم نمی شود. زنهای دیگر در امریکا هم شروع به احقاق حقوق از دست رفته شان می کنند و زنها دست از سر کچل دولت و پارلمان برنمیدارند تا اینکه بالاخره در سال ۱۹۰۸ حق رای کسب می کنند. یعنی درست صد و شش سال پیش. این روز را هم بخاطر گامهای موفق آغازینی که نتیجه اش حقوق برابر زن و مرد در امریکا شده است گرامی میدارند. اما من باید دقیقن به چه کسی تبریک بگویم؟ به زنانی که از سال ۱۹۶۲ در ایران حق رای را گرفته اند زده اند به دیوار و دارند لحظه لحظه سالهای زندگی شان را مثل یک طفیلی در سرزمین خودشان زندگی می کنند؟ 

وقتی مشاوران مصدق اعلام کردند که در قانون اساسی همه شهروندان برابرند و درخواست حق رای برای زنان ایرانی کردند، اول از همه رگ غیرت آیت الله کاشانی باد می کند. همین طلاب برای مخالفت می ریزند در خیابان حتی یکی دو نفری هم در راه حمایت از عدم اعطای حق رای به زنها شهید می شوند. 

وقتی که نهایتن در سال ۱۹۶۲ حق رای به زنها در ایران اعطا شد، حقی که زنها بخاطرش حتی از مطبخ پایشان را بیرون نگذاشتند و همانطور در اندرونی ماندند تا مردها با هم به تفاهم برسند، جناب روح الله خمینی مثل اسفند روی آتش شروع کردند به تحریک علمای حوزه و زرت و زرت برای محمد رضا شاه تلگراف فرستادند که از خشم خدا بترسد و از این گوه های زیادی نخورد. بماند که در آستانه انقلاب برای کسب مشتری بیشتر خشم خدا هم فروکشید و جناب روح الله خمینی خودشان خدا را راضی نمودند و خدا هم با ایشان کنار آمدند و قبول کردند که زنها هم حق رای داشته باشند. 

البته حق رای به درد لای جرز هم نمی خورد برای جامعه ای که زنهایش  به همان قناعت کنند و بی خیال بقیه حقوقشان بشوند. تمام این صغرا کبراها این بود که بگویم من بخاطر امتحاناتم نبود که به هیچ کس روز زن را تبریک نگفتم. بخاطر این بود که از کارهای کلیشه ای ای که مفهومش را از دست داده و تبدیل به یک سنت شده است حالم بهم می خورد. 

حراج !

اینجا مردن زیاد بند و بساط نداره. کسی هم نیست که بخاد بخاطر رفتنت راهیِ تیمارستان بشه. توی اتوبان تصادف میکنی ، میبرنت بیمارستان میبینن مرگ مغزی شدی. تنها کاری که میکنن میدونی چیه؟ روی گواهینامه ات رو نگاه میکنن. نه همه شو. فقط گوشه سمت چپشو. اگر یه عکس قلب روش زده بود ، یعنی دانر هستی (اهدا کننده) . بعد سریع منتقلت میکنن به بیمارستان پیوند اعضا ، هرچی دل و روده بدرد بخور داری خالی میکنن میدن به مستحقش، بعد زنگ میزنن اگر کس و کاری داری بیان ببرن خاکت کنن. 

تکلیف منم معلومه. از دار دنیا یه جفت کلیه سالم دارم، یه قلب ناامید و خسته، یه جفت چشم قهوه ای که همه رنگ سایه چشمی بهش میاد، و یه کبد که هیچ اطلاعی از صحت و سقمِ کاربریش ندارم. یک رَحِم سالم با آی یو دیِ توش که گرونترین آی یو دی امریکاس. راستی پوستمم خوبه . به کارشون نمیاد؟ فقط میخام حروم نشم.

خودم خودمو حروم کردم کاش اونا نکنن. دوست ندارم هیچیم نصیب مورچه ها و کرما بشه. اونا به اندازه کافی ته مونده غذاهایی که براشون میریختم تو باغچه رو خوردن. به همون شدتی که از زندگی بدم میاد از مرگ هم بدم میاد. اما ترجیح میدم مرگم مرگ مغزی باشه. توی همین جوونی. چون اعضای پیرها رو پیوند نمیزنن. 

کاش میشد مغز رو هم اهدا کرد، مثلن به یک نفر دیگه که مرگ مغزی شده و عشقش منتظرشه. به کسی که عاشق زندگیشه و خیلی راه داره که حالا حالاها بره. مغز من مسلماً خیلی جای خالی داره که میشه ازش استفاده کرد حالا حالاها. کلی هم فرمول توشه.  میشه نسل به نسل به هم منتقل کرد تا شاید بعد از چند نسل حداقل نصف بیشترش پر شده باشه. از لحاظ حروم نشدن میگم. 

مغز رو حاضرم گارانتی کنم. اما قلبمو نه !‌به کار خودم اصلن نیومد. عاشقی نکرد. گردن شق و مزخرف و بی احساس بود. دلم به حال کسی که بخاد بگیرتش میسوزه. اگر از خودم بپرسن، بهشون میگم بُنجل ترین عضو بدنم،  قلبمه ! 

آلت مدار

مایو اش را از تنش درآورد و گفت بیا لخت شیم بریم تو آب. لخت لخت ! یه پک به سیگارم زدم و گفتم تو برو ! پرید توی آب و شروع کرد با همون اندام سفید و سینه های درشتش توی آب غلطیدن ، و این تنها باری بود که از دیدن اندام یه زن ، خودم را خیس کردم.

زن و مردش مهم نیست، مهم این است که بعضی از خصلتهای فیزیکی قابلیت تحریک کردنِ آدم را دارند و بعضی نه! با علیرضا توی یک توالت آشنا شدم. توالتِ بار. راه افتاده بود دنبالم که شماره اش را بدهد. نگاهی به سرتاپایش کردم و از آنجایی که خیلی وقتها دلم نمی آمد دست رد به سینه پسرهای خوش هیکل و خوش تیپ بزنم ، دعوتش را برای مشروب بعدی رد نکردم. من معمولن عاشقِ لمسِ بدنِ مردها هستم.  مخصوصن کسی که بار اول است می بینمش. دستم که به بدنشان می خورد، هیجان زده می شوم . شاید همین هیجان است که باعث میشد هی آدم عوض کنم. همینکه رفتم جلوی در سیگار بکشم ، دنبالم آمد و دستش را انداخت دور کمرم . من را به خودش چسباند و شروع کرد به لب گرفتن. طپش قلبم رفت بالا. دستم را با هیجان بردم توی موهای بلندش. بعد گردنش. از روی ستون مهره هایش دستم را لغزاندم بردم پایین تا روی کمرش . صورتش را برده بود توی گردنم و مثل یک کیسِرِ عالی که کار خودش را بلد است  داشت زیر گوشم را با لبهایش می مالید.  دلم می خواست دستش را بگیرم ببرم توی یکی از اتاقهای هتل روبرو و تا صبح بگایمش . کمربندش را باز کردم و دستم را کردم توی شلوارش و هی دنبالِ آلتش گشتم. آنقدر کوچک بود که برای چند لحظه احساس کردم یک   پیرزن عجوزه ام که دارم پسربچه پنج ساله ای را خِفت می کنم. انگار یک سطل آب ریختند روی همه هیجانم. و به سرعت حشرم خوابید. دستم را کشیدم بیرون و سعی کردم جوری که بهش برنخورد جمع و جورش کنم. برگشتیم سر میز. دلم نمی خواست ناراحت شود ولی  این یک واقعیت است. بعضی چیزها قابلیتِ تحریک کردنِ آدم را دارد، و بعضی چیزها خواباندن. سعی کردم دوتا شات اضافه تر از ظرفیتم هم بزنم که باز حشرم برگردد. احساس حماقت می کردم. احساس می کردم یک عمله تمام عیارم که با فیزیک آدمها حشرم بالا پایین می رود، ولی وقتی که خوابید، خوابیده است. کیفم را برداشتم و با حماقت خاصی که هیچوقت یادم نمی رود گفتم : دوستم قراره بیاد خونه ام. باید برم. خوشال شدم از آشناییت. 

رفتم خانه ، همانطور که سوتینم را در می آوردم که بروم توی تخت، به خودم نگاه کردم و گفتم. کسی چه می داند، شاید اگر او هم هیکل لاغر و سینه های کوچک من را می دید، فلنگ را می بست ! پتو را کشیدم روی سرم و سعی کردم به هیچ چیز فکر نکنم.

تعفن

آرش پسر خوش تیپی بود تنها ایرادش این بود که بخاطر اینکه پایش مشکل مادرزادی داشت، خیلی بد راه می رفت. موقع راه رفتن پایش را میچرخاند، و این همیشه عذابش می داد. همیشه از راه رفتن خودش ناراحت بود تا اینکه یک روز تصمیم گرفت پایش را قطع کند و جایش یک پای مصنوعی بگذارد. می خواست خوب راه برود و پزشک ها به او گفته بودند تنها راه اینکه بتواند خوب راه برود همین است.  خیلی سخت است وقتی پای آدم به بدن آدم چسبیده و دارد زندگی اش را می کند، آدم تصمیم بگیرد قطعش کند بیاندازتش دور و جایش یک مصنوعی اش را بگذارد. شبهای آخر تمام بدنش از شدت استرس می لرزید. اینکه دارد دستی دستی پایش را قطع می کند بخاطر خوب راه رفتن. تمام مراحل کار درست مثل ترک کردن یک اعتیاد بیست ساله دردناک و پر از ترس است. تا اینکه بالاخره روز وداع رسید. آرش با اینکه تمام وجودش بخاطر ترس از پشیمانی می لرزید، رفت خوابید زیر تیغ عمل و پایش را از زانو به پایین قطع کرد. تا مدتها به زانویی که به آن هیچ ساق پایی وصل نبود نگاه می کرد و گریه می کرد. قیافه اش برایش نامانوس بود. بسیار نامانوس تر از آن مچ پای چپ و چوله و استخوانی ای که قبل از آن داشت. اما مشکل آن بود که آرش به آن قیافه عادت کرده بود و هر عادتی هرچقدر هم مزخرف، زمان می برد تا از یاد آدم برود. بهرحال آرش بعد از مدتی توانست روی پایش بایستد و راه برود. خیلی خوب و محکم گام بردارد و از راه رفتن جدیدش لذت ببرد. 

آدمها گاهی متوجه بوی تعفنی که در آن زندگی می کنند نمی شوند. چون به آن عادت می کنند. به تحقیر شدن، به عدم احترام به شخصیت و آزادی هایشان، به در قفس زندگی کردن. متوجه نمی شوند. حاضرند آزادی ها و حقوق شان را یکی یکی بذل و بخشش کنند و کَکَشان هم نگزد ، چون برایشان پا ، پا است. حتی اگر فلج باشد،  بهتر از یک پای مصنوعی است. حاضرند از خیر راه رفتن بگذرند ولی از پایشان نه. آدم ها از ترس بیرون زدن از تعفنی که در آن هستند، حاضرند تمام عمرشان را با تلخی و مشقت زندگی کنند. تمام عمرشان تحقیر شوند. شوهرشان مدام دوست دختر عوض کند ، ولی باشد. همینکه این شوهر چپ و چوله سایه اش بالای سرشان باشد کافیست، حتی اگر یک شب در میان لا لنگ فاطی خانومِ سرکوچه مشغول گاییدن باشد. حتی اگر برایشان تصمیم بگیرد، حتی اگر تمام حقوق انسانیشان را زیر پا بگذارد. 

آدم ها از خیر آن نمی گذرند چون هنوز پا داشتن از خوب راه رفتن برایشان مهم تر است، و شوهر داشتن از درست و مثل آدم زندگی کردن!

سقوط

دُرسا اولین کسی بود که اسم ولنتیان را ازش شنیدم. آن سالها هنوز زیاد حرف ولنتاین توی ایران زده نمی شد. یادم است درسا برای دوست پسرش یک کارت پستال موزیکال گرفته بود که دو تا قلب قرمز هم وسطش بود و رویش نوشته بود آی لاو یو . پرسیدم «این کارت واسه چیه؟» و او گفت « میخام بدم به تنها عشق زندگیم.»  و من حسرت خوردم که چرا هیچ عشقی در زندگی ام ندارم. اما این تنها عشق زندگی، مدت زیادی تنها عشق زندگی درسا نماند، درست تا وقتی که درسا پایش به دانشگاه باز شد و با علی آقای مهندس آشنا شد. بعد از آن ، تنها عشق زندگی اش تبدیل شد به کسی که سطح تحصیلاتش پایین است ، کسی که او را نمی فهمد ، و کسی که یک نسخه پیچ ساده در یک داروخانه است. درسا جای تنها عشق زندگی اش را بخاطر همین چیزها با علی عوض کرد، و من دیگر ندیدمش . فقط چهار سال بعدش درست زمانی که لیسانسش را گرفته بود و توی پارس آنلاین مشغول بکار شده بود ، برگشت سراغ همان اولین عشقش و خواست که او را ببخشد و باز هم با هم باشند ، گفته بود که علی آنقدر کارهای وحشتناکی در حقش کرده که دیگر نمی تواند به این زندگی ادامه دهد. بهرحال برای برگشتن دیگر دیر شده بود و آقای اولین عشق، دیگر ازدواج کرده بود، و حاضر نشد دل همسرش را بخاطر درسا (با وجود اینکه هنوز دوستش داشت) بشکند. بعد از این اتفاق، درسا رفت بالای یکی از برجهای کامرانیه و خودش را از طبقه هفدهم پرت کرد پایین.

من هیچوقت نفهمیدم که آن کارهای وحشتناکی که علی در حق درسا کرده بود چه بود که درسا تصمیم گرفت برود بالای آن برج ، به آن پایین نگاه کند ، و بدون اینکه بترسد خودش را بیندازد پایین، ولی می دانم که برای کسی که عشق را تجربه کرده باشد، زندگی بدون عشق مثل سقوط است. عشق یک حس غریبی است که برعکس آنچه ما فکر می کنیم ربطی به تحصیلات ، شغل و وضعیت مالی آدمها ندارد. 

دیشب یک فیلم قدیمی  به اسم سلینا را که قبلن دیده بودم از آرشیو فیلمهایم درآوردم و با دخترم نگاه کردیم. سلینا عاشق گیتاریستش می شود ، با او مخفیانه ازدواج می کند، و حتی وقتی خیلی پولدار و معروف می شود ، بازهم گیتاریستش تنها عشقش می ماند. بازهم تنها مرد زندگی اش است. و وقتی همه دنیا عاشق سلینا هستند و ثروتش از پارو بالا می رود، باز هم سلینا فقط گیتاریستش را می پرستد. بعد پیش خودم فکر کردم چند درصد از ما آدمها جنبه پیشرفتن و نگه داشتنٍ  احساسات قدیمی مان را داریم؟ چند درصد ما جوگیر نمی شویم و دنبال کیس بهتر نمی گردیم؟ چند درصدمان وقتی آپشن هایمان افزایش یافت به همان کسی که دوستش داریم قناعت می کنیم؟ ما آدمها عشق را نفهمیده ایم. ما آدمها عشق را یک جایی در همان دهه پنجاه گم کرده ایم و دیگر پیدایش نکردیم. حالا دیگر راه برگشتن به دهه پنجاه را هم نداریم . ما نه راه پیش داریم نه راه پس.  شاید ماهم تنها کاری که برای خودمان باید بکنیم این است که برویم بالای یک بلندی چشممان را ببندیم و خودمان را پرت کنیم پایین. 

سکوت

ظهر که خسته و کوفته آمدم خانه، بوی قرمه سبزی ای که صبح قبل از رفتن توی آرامپز گذاشته بودم توی خانه پیچیده بود. توله سگ دوید به سمتم شروع کرد به بپر بپر. هیچوقت نمی دانم منظورش از اینکه هر کسی می آيد می رود جلویش مَلَق می زند چیست. بهرحال مجبور شدم تا شالگردن گرانقیمتم را جرواجر نکرده بغلش کنم یک کم کول داون شود. خانه تاریک و ساکت بود. دوست پسرم که شبکار است صبح بعد از من آمده بود خانه و خوابیده بود. از سر و صدای توله سگ هم بیدار نشد. یکهو دیدم یک پیغام از دوستم آمد. دیشب یک نامه خیلی بدجور برایش نوشته بودم. از آن نامه هایی که قابلیت این را دارد که یک نفر را برای همیشه از آدم جدا کند. اما باید می نوشتم. دوست پسرم وقتی دیده بود دارم برای دوستم نامه می نویسم گفته بود این ماه پریود من یقه رفیقم را گرفته است. و من پرسیدم :چرا هر وقت آدم می خواهد مثل‌ آدم حرفش را بزند تقویم عادت ماهیانه آدم را رو میکنید؟ خلاصه دوست من از آن آدمهای نبود که با خواندن آن نامه با من قطع رابطه کند. پیغام داد که می خواهد به من زنگ بزند ولی نمی داند چه وقتی من در دسترس هستم. برای خودم قرمه سبزی کشیدم و شروع کردم به خوردن. خیلی خوشمزه بود. درست مثل اینکه مادر آدم از صبح توی خانه به عشق برگشتن آدم این قرمه سبزی را درست کرده باشد. بعد نشسته باشد و هی از آدم بپرسد خوشمزه شده؟ و آدم کونش پاره شود که یک دستت درد نکند خشک و خالی بهش بگوید. بعد مادر آدم نا امید شود و احتمالن توی دلش بگوید کُسِ خارَت! و برود سراغ خیاطی اش. سکوت خانه را فرا گرفته بود. یک چای برای خودم دم کردم و رفتم سراغ کابینت هرچه عدس داشتیم را ریختم توی قابلمه بپزد که برای امتحان روز جمعه آمادگی مغزی ام بالا برود. زیر گاز را کم کردم و نشستم پشت میزم به درس خواندن. دوست پسرم بیدار شد و پرسید چه خبر؟ و من با بی اعتنایی گفتم «چینا کارمند نمونه شد» . دوست پسرم خندید و پرسید چرا ؟ با بی حوصلگی جواب دادم «احتمالن به رئیسمون میده» پرسید «مگه خوشگله؟» گفتم «نه بابا ولی این دختر چینیا گویا سوپرتنگن. همه میخان بخابن روشون» . یکی از همکارانم زنگ میزند می گوید علتش این بود که ما بجز دو روز همه روزهایمان را بسته ایم ولی او تمام روزهای هفته اش را باز گذاشته و هر وقت دلشان بخاهد به او اسکجوال می دهند. می گویم «به دَرَک» ، می نشینم سر درسم. حالم دارد از خودم بهم می خورد. از این موهای بلند فرفری گوه! باید یک فکری به حال موهایم بکنم. چون دیگر دارد اعصابم را بهم می ریزد. یک نگاهی به حجم چیزهایی که باید تا جمعه بخوانم می کنم و چهارستون بدنم میلرزد. دوستم که نامه وحشتناک را به او داده بودم زنگ می زند که یک سر بیاید پیشم. می پرسد «قهوه می خوری سر راه بخرم بیارم؟» می گویم «نه! » توله سگم می نشیند کنار میز تحریرم و با چشمهای درشتش به من خیره می شود. از سکوت بی وقفه اش در حد مرگ خوشم می آيد. گاهی وقتها آنقدر ازش خوشم می آيد که میخواهم گازش بگیرم، و تنها چیزی که اینقدر جاذبه در او ایجاد کرده است سکوتش است. تصمیم میگیرم منهم یک مقدار به میانگین سکوتم اضافه کنم. بعد احساس می کنم وقتی سکوت می کنم بجای اینکه موجود جذابتری شوم  فقط ترسناک تر می شوم. دوستم از راه می رسد. همینطور که دارد سیگارش را روشن می کند، می پرسد « این کسشرا چی بود واسه من نوشتی؟»

عن خاص

آدمها درست از وقتی که شروع می کنند به تعریف کردن از خودشان، یعنی یک اتفاقِ وحشتناک در درونشان در حال وقوع است. یعنی دارند اعتماد بنفسشان را از دست می دهند. یعنی دیگر خودشان را باور ندارند، اما می ترسند که بقیه این را بفهمند، برای همین هم دست و پا می زنند تا احساس حقارتشان را پشت اراجیفشان پنهان کنند. اراجیفی که همه اش در راستای اختفای همان نقطه ضعفشان ساخته و پرداخته شده است. 

من خیلی وقتها خودم را از روی همین تعریف هایی که از خودم می کنم می شناسم و ریشه یابی می کنم. بعد از خودم می پرسم چه چیزی باعث شده است فکر کنم که باید به بقیه ثابت کنم که در این مورد خاص از بقیه بهترم. البته راستش من در هیچ موردی خودم را وسط ماراتنِ  ایده آلیسم  نمی اندازم، چون مسابقه برای بهترین بودن ، از نظر من یک بیماری مرموز و خطرناک است که بصورت موزیانه و آرام وارد زندگی یک آدم می شود و او را نابود می کند. مثلن چه اصراری هست که من بخواهم به همه ثابت کنم که از همه خوش سکس ترم؟ این کردیت بغیر از کسانی که از این راه پول در می آورند، به درد چه کسی می خورد؟ تازه نه تنها سودی برای آدم ندارد، بلکه باعث می شود هر کسی که از راه رسید هوس کند آدم را سر راهش یک فشاری بدهد ببیند چقدر ادعاهایش صحت دارد. 

آقا شما خوب. شما عالی. شما بی نقص. ما گُه ! ما عن. ! فقط می خواهم بدانم این یک جمله چه چیزی به محسنات شما، یا نقائص بنده اضافه می کند. تنها چیزی که می تواند به آدم بفهماند این است که نشان می دهد طرف کم کم دارد برداشتش از خودش گوه مرغی می شود. همین!